sajalsandesh

नेपाली युवाले बनाए खेतीपातीमा किसानले मोबाइलबाट चलाएर कीटनाशक औषधी छर्ने ड्रोन

काठमाडौं– नेपालमा मात्र होइन, पछिल्लो समय विश्वका विभिन्न देशमा तथा वैज्ञानिक रिसर्च सेन्टरहरुमा ‘ड्रोन’ (मानवरहित विमान)को विकासलाई निकै प्राथमिकतामा राख्न थालिएको छ । यसले मानव सभ्यातालाई तथा आम मानिसको जीवनशैलीलाई कसरी सहज बनाउने भन्ने विषयमा अध्ययन अनुसन्धान भएका छन् ।

त्यसको पछिल्लो उदाहरण केहीअघि दशरथ रंगशालामा दक्षिण एशियाली खेलकुद (साग)को समापनमा पनि देखिएको छ । ड्रोनको प्रयोगले सागको समापन निकै सुन्दर तथा प्रशंसायोग्य भएको थियो ।

विश्वमा ड्रोनकै प्रयोगले पछिल्ला दिनहरुमा घरघरमा औषधि डेलिभरसमेत गर्न थालिएको छ । यसको प्रयोग र एडभान्समेन्टबारे विभिन्न समाचार आइरहेका छन् ।

अनि नेपालमा पनि ड्रोनको अध्ययनले राम्रो विकास पाइरहेको छ ।

शनिबार अर्थात् १२ पुसमा जावलाखेलको एउटा स्टार्टअप मेलामा पनि ड्रोनको यस्तै प्रयोगको उच्चतम नमूना देख्न पाइयो । डिएभी कलेजमा भएको एक कार्यक्रममा देखिएको ड्रोन हो– हामीलाई खेतीपाती गर्न सहयोग गर्ने ड्रोन ।

शम्भु सिवाकोटी र उनका साथीहरु मिलेर बनाएको यो ड्रोनले खेतीपातीमा कीटनाशक औषधि छर्न सहयोग गर्छ ।

काठमाडौं इन्जिनियरिङमा इलेक्ट्रोनिकल इन्जिनियरिङको अध्ययन गरेका सिवाकोटीले सन् २०१४ मा आफ्नो प्रोजेक्टका रुपमा ड्रोन बनाए । त्यसमा पनि उनलाई साथीहरुको सहयोग थियो । त्यही प्रोजेक्टलाई अहिले विस्तारित रुप दिन खोजिरहेका छन्, सिवाकोटी । र, यसको पहिलो परीक्षणस्वरुप उनले यो ड्रोन बनाएका हुन् जसले खेतबारीमा औषधि छर्न सहयोग गर्न सक्छ ।

इलेक्ट्रोनिक्स पढेका सिवाकोटीले त सबैभन्दा पहिले आफूले अध्ययन गरेको विषयकै आवश्यक केही सामान नेपाल ल्याएर बेच्न थालेका थिए । अर्थात्, इम्पोर्टरको रुपमा उनी नेपाली बजारमा छरिन थालेका थिए ।

‘मेरो साथीले कपडा इम्पोर्ट गरेर व्यवसाय गरिरहेको थियो,’ सिवाकोटीले डिएभी कलेजको प्राङ्गणमा सुनाए, ‘त्यही साथीको आइडियाबाट मैले यो सिकेँ । मैले आफ्नै क्षेत्रको सामान ल्याउन थालेँ र आफूले पढेकै कलेजमा बेच्न थालेँ ।’

सामान ओसारपसार गर्दागर्दै सिवाकोटीलाई लाग्यो, ‘अब केही प्रोडक्टमा पनि काम गर्नुपर्छ ।’

त्यही सोचको प्रतिफल हो– मधुका कृषक ।

मधुका कृषक अर्थात् हाम्रो खेतीबालीमा औषधि छरिदिने ड्रोन ।

यसलाई अझ सहज रुपमा बनाउन सकिने हो भने यसले हाम्रो कृषिमा ठूलो क्रान्ति ल्याउन सक्ने विश्वास लिएका छन्, सिवाकोटीले । ‘हामी कृषिप्रधान मुलुक भयौँ,’ उनले भने, ‘त्यसैले हामीले कृषिबाट धेरै नेपालीलाई सहयोग गरोस् भनेर नै यो ड्रोन विकास गरेका हौँ ।’

यो कन्सेप्ट जन्मिएपछि सिवाकोटी रिसर्चका लागि पुगेका थिए, काभ्रे ।

काभ्रेमा त्यहाँका कृषकले बारीमा औषधि छरेको मात्र देखेनन्, सिवाकोटीले, त्यही औषधिका कारण उनीहरुको हातमा चिरा परेको पनि देखे । अनि यसले उनलाई अझ दृढ बनायो, नेपाली कृषकको जीवनशैलीमा केही परिवर्तन ल्याउनु पर्छ, त्यसलाई सहज बनाउनु पर्छ ।

अनि उनले निर्माण सुरु गरे, मधुका कृषक ।

अहिले सिवाकोटीहरुले मधुका ड्रोनबाट पाँच लिटरसम्म विषादी छर्न मिल्ने बनाएका छन् । तर, अब उनीहरु छिट्टै २० लिटरसम्म पानी र औषधि बोक्नसक्ने ड्रोन निर्माणमा जुट्न थालेका छन् ।

यो ड्रोनलाई सिवाकोटीहरुले नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् (नार्क)सँगको सल्लाहपछि अझ परिस्कृत बनाउने भएका छन् । ‘हामीले डेमो देखाएपछि उहाँहरुले यसलाई किन्ने हुनुभएको छ,’ उनले भने, ‘नार्कले यसलाई अझ विकसित गर्न सकिन्छ कि भन्ने हेतुले परीक्षण गर्न अरु तीनवटा ड्रोन पनि अर्डर गरेको छ ।’

सिवाकोटीहरुले पहिलो चरणमा यो ड्रोन अलिक खर्चिलो हिसाबले बनाएका छन् । ‘यसलाई पूर्ण रुपमा मोबाइलबाट नै निर्देशन दिन सकिन्छ,’ सिवाकोटीले भने, ‘यो ड्रोनलाई अहिले सात लाख रुपैयाँ पर्छ । तर, जसै यसको डिमान्ड बढ्दै जान्छ, यसको उत्पादन मूल्य पनि सस्तो हुँदै जान्छ ।’

यो ड्रोन र यसको कामलाई अझ परिस्कृत गरेर अगाडि बढाउने उद्देश्यमा छ, सिवाकोटीको टिम । त्यसैले उनीहरु यसलाई अझ प्रिसाइज बनाउँदै छन् ।

प्रिसाइज अर्थात् जहाँ औषधिको आवश्यकता छ, त्यहाँमात्र औषधि छर्ने ड्रोनको व्यवस्था ।

‘एउटै बालीमा पनि सवैतिर एकैनासले औषधि छर्नु पर्छ भन्ने हुँदैन,’ सिवाकोटीले भने, ‘त्यसैले औषधि चाहिने ठाउँमा मात्र छर्ने ड्रोनको विकास गर्न मन छ ।’-फरकधार

ismt college
dish home